Een 4-daagse werkweek: voor- en nadelen en het effect op welzijn en productiviteit

Is je organisatie klaar voor een vierdaagse werkweek? Heel wat bedrijven experimenteren met flexibele uurroosters en een heroverweging van de klassieke vijfdaagse werkweek. In verschillende landen, zoals Japan en Spanje, steunt de overheid ook projecten met arbeidsregelingen die afwijken van de 36 tot 40 uur die bij ons de norm zijn. Kan een kortere werkweek het welzijn van je medewerkers verbeteren en talent aantrekken? En wat betekent dit voor de productiviteit in je bedrijf? In dit artikel vind je een overzicht van de voor- en nadelen van een vierdaagse werkweek en welke impact die kan hebben op je organisatie.

Wat is een vierdaagse werkweek precies?

Het basisidee achter de vierdaagse werkweek is om je medewerkers op weekbasis hetzelfde aantal uren te laten werken in minder werkdagen. Het gaat dus om een aanpassing van het arbeidspatroon van je medewerker, waarbij je afspreekt om bijvoorbeeld vier dagen van 9 uur te werken in plaats van 5 dagen van 7,2 uur.¹ Die interpretatie van de vierdaagse werkweek zit dus fundamenteel anders in elkaar dan de verkorte werkweek die je medewerkers in bepaalde gevallen individueel via de Wet flexibel werken kunnen aanvragen. In dat laatste geval gaat hun salaris ook omlaag. Dit is ook anders dan de internationale experimenten voor een verkorte werkweek. 

Voordelen van een vierdaagse werkweek

Een vierdaagse werkweek kan voordelen opleveren voor jou als werkgever en voor het welzijn van je medewerkers. Het basisidee is dat je medewerkers zelf hun balans tussen werk en privé beter kunnen bewaren door een extra vrije dag, waardoor ze meer tevreden en betrokken zijn. Hierna volgen enkele belangrijke voordelen van een kortere werkweek.

Minder ziekteverzuim

Mentaal en fysiek gezonde medewerkers worden minder snel ziek. Een teamlid dat de werkweek kan indelen met een zelf gekozen vrije dag, neemt voor een deel de controle terug over de werkweek. In combinatie met slimme werkplanning kan dat ervoor zorgen dat je medewerkers minder stress ervaren, waardoor ze op langere termijn meer inzetbaar zijn en je minder te maken krijgt met onverwachte uitval die je planning in de war stuurt. Met een ziekteverzuim dat volgens de cijfers van het CBS op 5% ligt, is elke maatregel die leidt tot fittere medewerkers meer dan welkom.

Meer kansen voor recruitment en retentie

Op een arbeidsmarkt waar talent het voor het zeggen heeft, kan een flexibele vierdaagse werkweek een aantrekkelijk punt zijn om nieuwe medewerkers aan te trekken en voor personeelsbehoud. Flexibiliteit staat hoog op het lijstje met beslissingscriteria voor wie een nieuwe baan zoekt en zorgt ervoor dat je talent minder snel geneigd is een andere werkplek op te zoeken.

Besparing op kantooruitgaven

Als je personeel gemiddeld een dag per week minder op kantoor aanwezig is, heb je minder kantoorruimte nodig. Een verminderd gebruik van randapparatuur, kantoorbenodigdheden en facilitaire diensten kan voor een bijkomende besparing zorgen.

Inclusiviteit en employer branding

Met opties voor flexibele arbeidstijd geef je als werkgever positieve vrijheid aan je medewerkers om met een extra vrije dag zelf prioriteiten te bepalen in de balans tussen werk en privé. Zo draag je indirect bij aan een inclusievere samenleving die de gelijkheid tussen mannen en vrouwen bevordert. Vrouwen werken in Nederland namelijk meer dan twee keer zo vaak in deeltijd als mannen. Een inclusieve positionering van je bedrijf helpt je daarnaast ook in je strategie voor employer branding.

Nadelen van een vierdaagse werkweek

Er zijn ook enkele negatieve kanten en uitdagingen bij een vierdaagse werkweek. Hieronder vind je de belangrijkste problemen die je als leidinggevende kunt tegenkomen.

Moeilijkere planning van bereikbaarheid en klantencontact

Individuele medewerkers of teams die vaak contact hebben met klanten, kunnen bij een vierdaagse werkweek problemen ondervinden om telefoontjes, videogesprekken en fysieke ontmoetingen in te plannen. Ook spontane bereikbaarheid kan lastiger zijn. Als de vaste accountmanager in je bedrijf bijvoorbeeld niet aanwezig is wanneer een klant komt aankloppen met een dringende vraag, moet dat worden opgevangen. Net zoals bij vakantie en ziekte kun je hier als leidinggevende het best een overnameprocedure voor uitwerken, zodat klantencontact vlot kan worden afgehandeld door een collega.

Aanpassing van interne routines en gewoonten

Ook intern overleg kan in een vierdaagse werkweek wat stroever verlopen. Soms kan een vergadering waarbij iedereen in dezelfde ruimte aanwezig is, efficiënter zijn om te brainstormen of belangrijke knopen door te hakken. Een vaste kantoordag voor de verschillende teams in je organisatie kan dit probleem ondervangen.

Niet geschikt voor elke sector of elke medewerker

Een kortere werkweek is niet in elke organisatie of bedrijfsonderdeel even makkelijk te implementeren. Dat kan ook tot interne spanningen leiden tussen je werknemers, wanneer bijvoorbeeld bepaalde functies wel en andere niet ingevuld kunnen worden met een kortere werkweek. In elk geval is de juiste ondersteuning van jou als leidinggevende cruciaal om een aantasting van je bedrijfscultuur te vermijden. Ook vinden sommige individuele werknemers het niet prettig om op de dagen dat ze aan het werk zijn, langere dagen draaien. Voor mensen met een arbeidsbeperking kan het zelfs ondoenlijk zijn.

Onbekende effecten op lange termijn

Omdat de implementering van een kortere werkweek een recent fenomeen is, zijn er nog geen gegevens over de effecten op langere termijn. Het is dus nog te vroeg om met zekerheid te zeggen of dit de productiviteit verbetert en bijdraagt aan het welzijn van je medewerkers.

Je rol als leidinggevende in een vierdaagse werkweek

Willen veel van je medewerkers aan de slag in een vierdaagse werkweek? Dan vraagt deze nieuwe situatie om een aangepaste focus van jou als leidinggevende. Je hebt als taak om via de leiderschapsstijl die bij je past zoveel mogelijk betrokkenheid te tonen bij je teams en op de hoogte te blijven van de productiviteit van je werknemers. Zo kun je teams motiveren en hen proactief bijstaan om zo efficiënt mogelijk te werken.

Bron
¹ https://www.p-direkt.nl/informatie-rijkspersoneel-2020/mijn-werk/huidig-dienstverband/arbeidsduur-en-werktijden/arbeidstijdpatroon, P-Direkt, geraadpleegd op 23 februari 2023.