7 tips voor beter ouderschapsverlof voor werkende moeders

Door Amy Jordan

Toen Caroline Ferrarone bijna met ouderschapsverlof ging, verheugde ze zich erop om moeder te worden, maar was ze ook bezorgd over wat ze zou mislopen op het werk. Zou ze bij terugkomst nog steeds dezelfde functie, teamleden en verantwoordelijkheden hebben? Zou ze haar carrière in goede banen kunnen leiden?

"Er waren veel dingen die ik niet wist over de balans vinden tussen moederschap en werk, dus ik maakte me de eerste keer nogal zorgen", zegt Caroline, Senior Manager Marketing V.S. bij Indeed. "Voor mijn gevoel moest ik er alles aan doen om te bewijzen dat ik me nog steeds volledig inzette in een team dat voornamelijk uit mannen bestond."

Ze werkte door tot aan de bevalling: acht dagen later dan ze was uitgerekend. Tijdens haar verlof had ze het idee om buiten de boot te vallen omdat ze geen invloed had op belangrijke beslissingen. Een paar weken nadat ze weer aan het werk ging, voelde ze zich gedwongen ja te zeggen tegen diverse zakenreizen om geen toekomstige kansen mis te lopen.

"Het was vooral druk die ik mezelf oplegde", vertelt ze. "Mijn manager of andere leidinggevenden verwachtten heus niet dat ik alles deed, maar ik vond zelf dat ik moest bewijzen dat ik nog steeds een waardevolle medewerker was."

Voordat ze bij Indeed ging werken, voelde de terugkeer na haar zwangerschapsverlof als een lose-losesituatie voor Sherrie Nguyen, Director of SMB Product Marketing en mede-oprichter van de Parents and Caregivers Inclusive Resource Group (IRG).

"Het was een van de moeilijkste periodes in mijn leven ... Het gevoel dat ik als moeder, medewerker en echtgenote tekortschoot", zegt Sherrie, die vanwege het moederschap een groot deel van haar werkdag kwijt was aan kolven en soms ziekteverlof moest opnemen. 

"Ik had veel te hoge verwachtingen, en het beleid en systeem hielpen me niet om aan die verwachtingen te voldoen. Maar ik zag het als mijn eigen falen in plaats van te beseffen dat het advies van de Wereldgezondheidsorganisatie over hoelang je borstvoeding moet geven en het bedrijfsbeleid over hoeveel verlof je krijgt als (aanstaande) moeder, niet met elkaar overeenkomen. Door dit inzicht besloot ik de Parents and Caregivers IRG bij Indeed op te richten."

Sherrie zegt: "Toen ik dit eenmaal doorhad, begon ik in te zien dat ik geen mislukkeling ben. Het systeem zorgde ervoor dat ik gedoemd was te mislukken."

Veelvoorkomende uitdagingen van ouderschapsverlof overwinnen

Deze verhalen illustreren slechts een paar van de feiten waar vrouwen tegenaan lopen als ze met ouderschapsverlof gaan. 

In een maatschappij die de 'ideale medewerker' waardeert, d.w.z. iemand die zich volledig op het werk stort ten koste van zijn of haar privéleven, zijn moeders in het nadeel. Niet alleen is de tijd na de bevalling vaak een van de meest uitdagende periodes, vrouwen dragen tegenwoordig nog steeds de meeste verantwoordelijkheden voor het huishouden en de zorg voor de kinderen, volgens onderzoek van I&O Research. En 2% van Nederlandse ouders lijdt aan een burn-out en worstelt met de combinatie van hun sociale leven, werk en de zorg voor de kinderen. 

Hoe kunnen bedrijven met deze kennis in gedachten ervoor zorgen dat medewerkers zich gelijkwaardig voelen? Hier zijn zeven manieren om het werk voor werkende moeders te verbeteren, vóór, tijdens en na het ouderschapsverlof:

1. Verbind werkende moeders met mentoren en de gemeenschap

Breng medewerkers en managers op de hoogte van de wettelijk geldende arbeidsvoorwaarden met betrekking tot ouderschapsverlof en de rechten op kort en lang zorgverlof om voor gezinsleden te zorgen. Zorg ervoor dat ze begeleiding krijgen over de beste werkwijzen wat betreft ouderschapsverlof en hoe ze weer aan het werk gaan. Misschien kun je mentorprogramma’s ontwikkelen waarbij nieuwe moeders binnen het bedrijf advies kunnen vragen aan senior leidinggevenden die ook moeder zijn. 

Het vormen van IRG’s voor ouders draagt ook bij aan een gevoel van verbondenheid op het werk en biedt mogelijkheden voor belangenbehartiging. Zo pleitte de Parents and Caregivers IRG van Indeed voor een beleid van 26 weken aaneengesloten betaald zorgverlof na een geboorte, adoptie of plaatsing van een kind. Dit werd onlangs ingevoerd onder Chief People Officer Priscilla Koranteng.

2. Stel vooraf een persoonlijk actieplan op

Zwangerschappen trekken zich niets aan van een tijdsplanning, dus wacht niet te lang met het bespreken van het verloop de overgangsperiode. Stimuleer moeders om aan te geven of en hoe ze willen communiceren tijdens hun verlof. Iedereen heeft een eigen idee over wat de balans tussen moederschap en carrière inhoudt en niemand zal precies dezelfde ondersteuning nodig hebben. Wat iemands voorkeur ook is, laat hen weten dat zij de teugels in handen hebben. 

3. Wees bereid om flexibel te zijn

Elke vrouw beleeft de geboorte en postpartumperiode op haar eigen unieke (en soms onverwachte) manier, en dit geldt zeker voor nieuwe moeders. Voor sommige vrouwen die dachten dat ze in contact wilden blijven met hun werk tijdens hun ouderschapsverlof blijkt dat toch niet haalbaar of wenselijk. Hou de plannen flexibel om de veranderende omstandigheden te faciliteren en laat vrouwen zelf hun verlof bepalen, zodat dit het beste aansluit bij wat ze nodig hebben.

4. Ontwikkel inclusieve processen

Vrouwen die met zwangerschapsverlof zijn kunnen loopbaankansen mislopen. Ze kunnen gepasseerd worden voor een promotie of niet meedoen aan een sollicitatieprocedure. Uit onderzoek van het College voor de Rechten van de Mens blijkt dat vier op de tien vrouwen benadeeld worden op de werkplek vanwege hun zwangerschap of pasgeboren kind. Bovendien daalt het inkomen van nieuwe moeders met 32% na de geboorte van hun eerste kind.

Ontwikkel promotie- en beoordelingsprocessen waarbij rekening wordt gehouden met vrouwen die met zwangerschapsverlof zijn, bijvoorbeeld door de sollicitatieprocedure voor een hogere functie uit te stellen. Dit geeft betere kansen voor promotie en kan de loonkloof tussen mannen en vrouwen verkleinen.

5. Begeleid de terugkeer naar het werk

Moeders en verzorgers hebben de meeste ondersteuning nodig wanneer ze terugkeren naar de werkplek, maar op dat punt gaan veel organisaties de mist in. Naast voldoende ruimte om te kolven, en voorzieningen voor medewerkers die borstvoeding geven, is het noodzakelijk om voldoende flexibiliteit en begeleiding te bieden om vrouwen te helpen terug aan de slag te gaan. 

Misschien kun je een overgangsperiode van een maand aanbieden. Zo kunnen werkende moeders er weer in komen terwijl ze de flexibiliteit behouden die ze nodig hebben om de verantwoordelijkheden op het werk en thuis in balans te houden; dat kan bijvoorbeeld met 25% van hun normale uren in de eerste week, 50% in de tweede week, 75% in de derde en 100% in de vierde week. Bovendien is een gestructureerd inwerkplan bij terugkeer naar het werk (vergelijkbaar met wat een nieuwe medewerker doorloopt) een effectief hulpmiddel om weer te wennen. Vrouwen kunnen daarmee hun kennis van het bedrijfsbeleid, de bedrijfsprocessen en hun werkterrein weer opfrissen.

6. Breng ze in contact met externe partijen

Werk samen met organisaties die hulp bieden aan werkende ouders, zowel voor als na het verlof. Een voorbeeld is de Stichting Voor Werkende Ouders die de belangen van gezinnen vertegenwoordigt in de politiek en de maatschappij. Ze steunen ouders met tips en hulpmiddelen. MamaKits biedt mentale ondersteuning aan zwangere vrouwen en nieuwe moeders. Buurtmama’s brengt nieuwe moeders in contact met andere moeders in de buurt.  

7. Voer gesprekken van mens tot mens

Iedere vrouw ervaart het ouderschap op haar eigen manier, afhankelijk van uiteenlopende factoren zoals afkomst en socio-economische status. Als een manager oprecht interesse toont in het leven van elke medewerker die weer aan het werk gaat na ouderschapsverlof en een open gesprek aangaat over hun noden, dan draagt dat in grote mate bij aan een gevoel van inclusie. 

"Niet iedereen heeft de mogelijkheid om kinderopvang te regelen als een kind ziek is", zegt Caroline. "Ik vind dat er te weinig aandacht is voor zorgtaken en wat deze allemaal omvatten; en dat de mogelijkheden die je hebt wat betreft hoe en wanneer je werkt, erg afhankelijk zijn van de omstandigheden." 

Sherrie raadt aan om drie eenvoudige vragen te stellen: Hoe gaat het met je? Wat heb je nodig? Waarmee kunnen we je helpen?

"Of je nu een collega of de manager bent, vraag aan werkende moeders wat ze nodig hebben", zegt ze. "Situaties kunnen op elkaar lijken, maar toch zijn ieders wensen en aanpak anders. Ga er nooit zomaar van uit dat iemand die terugkeert na ouderschapsverlof niet meer op zakenreis wil of niet geïnteresseerd is in het binnenhalen van de volgende opdracht. Ga er nooit zomaar van uit dat diegene niet méér verantwoordelijkheid wil. Vraag het gewoon."