Werkgevers, pas op: het impostersyndroom ligt overal op de loer

De impact van het bedriegerscomplex en hoe je dit als werkgever kunt overwinnen

Ken je dat gevoel? Dat je jouw positie in de organisatie eigenlijk helemaal niet verdient? Dat je elk moment door de mand kunt vallen? En dat je collega’s - of nog erger nog, je managers - er achter komen dat jij helemaal niet beschikt over de kwaliteiten die nodig zijn om jouw functie met succes te vervullen? Grote kans dat je te maken hebt met het impostersyndroom. En het zal je misschien verbazen, maar je bent lang niet de enige die kampt met dit soort twijfels. Iedereen heeft wel een of meerdere collega’s die lijden aan het impostersyndroom.

Het impostersyndroom, wat is dat eigenlijk?

Het impostersyndroom, ofwel het bedriegerscomplex, is een mentale toestand waarbij mensen ervan overtuigd zijn dat ze eigenlijk helemaal niet goed genoeg zijn voor hun werk. Ze hebben het gevoel dat hun successen toevallig zijn, en dat ze uiteindelijk ontmaskerd zullen worden als een bedrieger of fraudeur; een imposter. 

Wie hebben er last van?

Hoewel ook veel mannen aangeven in meer of mindere mate te lijden aan het bedriegerscomplex, blijken vooral vrouwen gevoelig voor deze gevoelens van twijfel. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat maar liefst 75% van de vrouwen nu of in het verleden last heeft gehad van het impostersyndroom. Ook mensen die afwijken van de geldende norm hebben vaker last van het bedriegerscomplex. En wat opvallend is: hoe hoger opgeleid en hoe getalenteerder deze medewerkers, des te groter is de kans dat het impostersyndroom toeslaat.

Serieuze gevolgen

Het impostersyndroom mag dan geen officiële medische of klinische aandoening zijn, het is een serieus probleem waaraan veel mensen lijden. Dit probleem heeft serieuze gevolgen, niet alleen voor de persoon zelf, maar ook voor hun omgeving, privé en op het werk. Het kan leiden tot piekeren, slapeloosheid, verhoogde angst en stress, een verminderde mentale gezondheid. En het vergroot de kans dat getalenteerde mensen geremd worden in hun gedrag. Het werkgeluk neemt af, ze presteren minder, ze gaan onder hun niveau werken, ze solliciteren toch maar niet naar die aantrekkelijke baan, of ze nemen zelfs ontslag. Om maar een paar negatieve gevolgen te noemen.

Een maatschappelijk probleem

Uit dit alles blijkt eens te meer, dat het impostersyndroom niet alleen een individueel probleem is, maar ook een maatschappelijke kwestie. Het heeft negatieve gevolgen voor de fysieke en mentale gezondheid en het kan bijdragen aan de genderkloof op de werkvloer. Vrouwen hebben namelijk gemiddeld vaker last van het impostersyndroom dan mannen. En dit heeft gevolgen voor hun carrière, hun maatschappelijke positie en hun salaris. Door het bedriegerssyndroom serieus te nemen en het effectief aan te pakken, kunnen werkgevers bijdragen aan een meer gelijkwaardige en inclusieve werkomgeving.

Wat kun je als werkgever doen om je medewerkers te helpen?

Het is belangrijk om te beseffen dat het impostersyndroom niet iets is dat vanzelf verdwijnt. Het vergt een structurele aanpak waarbij je als werkgever een belangrijke rol kunt spelen. Hoe kun je medewerkers hierbij ondersteunen?

Bouwen aan zelfvertrouwen

Een van de belangrijkste dingen die werkgevers kunnen doen om het impostersyndroom bij hun medewerkers te verminderen, is het creëren van een positieve en ondersteunende werkomgeving. Bouw aan een cultuur waarin zelfvertrouwen en persoonlijke groei intrinsiek worden gevoed. 

Het is belangrijk om medewerkers te bevestigen en actief bij te dragen aan hun zelfbeeld en zelfvertrouwen. Daarnaast is het goed om hen aan te moedigen om openlijk te praten over hun gevoelens en zorgen. Bespreek dit open en positief en stel hen gerust dat het oké is om fouten te maken. Sterker nog, falen is een essentieel onderdeel van leren en groeien en is een onlosmakelijk deel van het werkproces.

Positieve feedback en successen vieren

Daarnaast is het belangrijk om regelmatig feedback te geven en successen te erkennen. Medewerkers hebben behoefte aan duidelijke feedback om te weten of ze goed presteren en hoe ze hun prestaties kunnen verbeteren. Vooral mensen die lijden aan het impostersyndroom willen graag concreet horen wat er precies goed ging en wat je hierbij belangrijk vindt. Leer hen om successen te omarmen en accepteer niet dat ze hun bijdrage bagatelliseren of complimenten wegwuiven. Het erkennen van successen en prestaties is ook belangrijk zodat medewerkers weten dat hun inspanningen worden gewaardeerd.

Training en coaching

Ook kan het aanbieden van trainingen en ontwikkelingsmogelijkheden een waardevolle rol spelen bij het verminderen van het impostersyndroom. Door werknemers de kans te geven om nieuwe vaardigheden te leren en zichzelf te ontwikkelen, kunnen ze meer zelfvertrouwen krijgen en zichzelf beter voorbereiden op uitdagingen.

Ten slotte is het belangrijk om te onthouden dat het impostersyndroom niet altijd iets is dat intern kan worden opgelost. Het kan nuttig zijn om externe coaches of therapeuten aan te bieden die kunnen helpen bij het aanpakken van de gevoelens van angst en onzekerheid die gepaard gaan met het bedriegerssyndroom.

Praktische tips en inzichten

Als werkgever kun je dus een belangrijke rol spelen om medewerkers te helpen het impostersyndroom te overwinnen. Zo kun je bouwen aan een positieve werkomgeving, aandacht besteden aan het geven en ontvangen van feedback, successen erkennen en vieren, trainingen en ontwikkelingsmogelijkheden aanbieden, en eventueel ook externe hulp aanbieden. 

Benieuwd wat je nog meer kunt doen om je medewerkers te helpen om hun zelfvertrouwen te vergroten en hun volledige potentieel te bereiken? In het uitgebreide rapport Mentale gezondheid en welbevinden op het werk in Nederland: een blik op 2023 vind je een inspirerend artikel over het impostersyndroom. Met praktische tips over hoe je het kunt herkennen, wat de gevolgen zijn en wat je als werknemer en als werkgever kunt doen om dit probleem aan te pakken.