Dit leert het ABC-model ons over werknemersmotivatie of employee engagement

Hoe motiveer je medewerkers? Het antwoord op deze prangende vraag waar veel werkgevers mee zitten, kan worden gevonden in het ABC-model van de zelfdeterminatietheorie. In dit artikel wordt uitgelegd hoe je werknemersmotivatie toetst en versterkt aan de hand van de drie basisbehoeften die aan het model ten grondslag liggen.

Het ABC-model van de zelfdeterminatietheorie

De zelfdeterminatietheorie, ofwel Self Determination Theory (SDT), is een model uit de positieve psychologie dat de motivatie en het gedrag van mensen verklaart. Volgens de theorie liggen er drie basisbehoeften ten grondslag aan onze intrinsieke motivatie: Autonomie (A), Betrokkenheid (B) en Competentie (C). Samen vormen deze het ABC-model. Volgens de zelfdeterminatietheorie zijn dit psychologische basisbehoeften die op alle vlakken in ons leven gelden, inclusief onze carrières. De theorie is in de loop der jaren uitgegroeid tot een belangrijke tool om werknemersmotivatie te toetsen en te versterken.

Volgens de SDT voelen we ons meer geïnspireerd, gemotiveerd en energiek wanneer onze ABC-behoeften bevredigd worden. Daarnaast stelt de SDT dat extrinsieke factoren zoals straf en beloning onze intrinsieke motivatie op een negatieve manier kunnen beïnvloeden. Deze perken de autonomie, betrokkenheid en competenties volgens het model juist in. Daarom wordt er vaak geadviseerd om externe factoren zo veel mogelijk buitenspel te zetten bij het motiveren van mensen. In plaats daarvan is het belangrijk om mensen meer controle over hun leven te geven en ze in staat te stellen hun eigen doelstellingen en waarden na te streven. Wanneer dat lukt, ervaren mensen een optimale staat van motivatie.

Hoe motiveer je medewerkers met het ABC-model?

De zelfdeterminatietheorie werd al in de jaren 80 ontwikkeld door de Amerikaanse professoren Edward Deci en Richard Ryan. Sindsdien is de theorie talloze keren getoetst op betrouwbaarheid en validiteit, telkens met positieve resultaten. De theorie is breed inzetbaar en toegankelijk. Daarom is het een geschikt uitgangspunt als je aan de slag wilt met het toetsen en versterken van werknemersmotivatie. Hieronder lees je aan de hand van de ABC’s hoe je dat doet:

Autonomie (A)

Volgens de zelfdeterminatietheorie zijn mensen autonoom en willen ze zelf beslissingen maken en daarnaar te handelen. Het is belangrijk voor mensen om een gevoel van regie te hebben en te handelen op een manier die hen zelf het beste lijkt. De behoefte aan autonomie impliceert ook dat mensen de vrijheid willen ervaren om hun eigen waarden, normen en overtuigingen te ontwikkelen en uit te dragen.

Suggesties om de autonomie te bevorderen:

Laat werknemers hun werktijden en -plekken zoveel mogelijk zelf bepalen

Laat werknemers zoveel mogelijk zelf kiezen waar en wanneer ze werken. Stel bijvoorbeeld een goed thuiswerkbeleid op en voorkom dat je te veel restricties legt op de volgorde waarin taken moeten worden uitgevoerd. Door je flexibel op te stellen, laat je zien dat je medewerkers vertrouwt en doe je een beroep op hun persoonlijke vaardigheden en eigen verantwoordelijkheidsgevoel. Uit meerdere onderzoeken blijkt dat dit motiverend werkt.

Geef werknemers regie over hun takenpakket en werkwijze

Probeer mensen zoveel mogelijk in hun waarde te laten door te achterhalen wat hun sterke en zwakke punten zijn en daarnaar te handelen. Als een verkoper uitblinkt in telefonische verkoop, maar liever niet langs deuren gaat, kun je je als werkgever afvragen in hoeverre je deze persoon tegemoet kunt komen.

Betrokkenheid (B)

In de zelfdeterminatietheorie wordt bij betrokkenheid ook weleens gerefereerd aan verbondenheid. Medewerkers willen zich verbonden voelen met bijvoorbeeld collega’s, maar ook met de organisatie waarvoor ze werken. Dat geeft ze een gevoel van betekenis en zorgt ervoor dat ze zich meer geaccepteerd voelen.

Suggesties om de betrokkenheid te bevorderen:

Zorg voor een sterke employer brand

Je employer brand, ofwel werkgeversmerk, zegt veel over de waarden, visie en werkwijze die je als werkgever uitstraalt. Het is belangrijk dat je deze als organisatie helder voor ogen hebt en uitdraagt naar zowel je klanten als je medewerkers. Alleen werknemers die zich met je employer brand kunnen identificeren, zullen betrokkenheid ervaren. Neem de ABC’s het liefst mee wanneer je met je werkgeversmerk aan de slag gaat. Zo blijkt dat het stimuleren van hybride werkvormen je werkgeversmerk versterkt, doordat het autonomie bevordert.

Stimuleer onderling contact op de werkvloer

Als collega’s onderling prettig contact hebben, bevordert dat niet alleen het werkplezier, maar ook de motivatie. Mensen raken geïnspireerd door elkaar, gaan beter samenwerken en voelen dat ze deel uitmaken van een team. Besteed daarom aandacht aan het verbeteren van de onderlinge communicatie. Dat kun je doen door bijvoorbeeld teamuitjes en vrijdagmiddagborrels te organiseren, maar ook door teambuildingactiviteiten op kantoor in te plannen. Teams met een hoog employee engagement leveren tot wel 21% meer winst op. De investering zal zich dus zeker terugbetalen.

Competentie (C)

In de positieve psychologie wordt ervan uitgegaan dat mensen van nature de behoefte hebben om te groeien. De SDT sluit hierop aan en stelt dat mensen hun talenten willen ontplooien en uitdagingen nodig hebben. Mensen raken gemotiveerder wanneer ze goede resultaten boeken en verder komen in hun carrière.

Suggesties om competentie-ontwikkeling te bevorderen:

Biedt voldoende uitdagingen en doorgroeimogelijkheden

Het is belangrijk dat je werknemers stimuleert om zich te blijven ontwikkelen. Bekijk daarom wat je als bedrijf kunt doen om deze ontwikkeling te bevorderen. Misschien kun je interne trainingen aanbieden of opleidingskosten vergoeden aan medewerkers. Uit een onderzoek blijkt dat maar liefst 66% van de medewerkers zich meer gemotiveerd voelt als hun werkgever een ontwikkelingsprogramma biedt.

Plan regelmatig functioneringsgesprekken in

Zorg dat je regelmatig functioneringsgesprekken inplant met je werknemers. Vraag tijdens deze gesprekken of ze nog voldoende worden uitgedaagd. Is dat niet het geval? Ga dan samen op zoek naar oplossingen. Misschien kun je uitdagende projecten toewijzen of gaan werken met bonussen, of misschien is het tijd voor een promotie. Door regelmatig met je werknemers in gesprek te gaan, laat je ook zien dat je betrokken bent en je medewerkers ziet staan. Alleen dat al levert heel wat op. Als medewerkers zich 5% meer gewaardeerd voelen, kan dat de winst 25% tot maar liefst 85% doen stijgen.

Wil je een manier vinden om drie vliegen in één klap te slaan? Overweeg dan om je bedrijf ‘horizontaler’ vorm te geven. Steeds meer bedrijven stappen af van de hiërarchische omgeving waarin medewerkers van bepaalde afdelingen of functies in ‘clusters’ worden ingedeeld. In plaats daarvan kiezen deze bedrijven voor meer open organisatiestructuren, zowel letterlijk als figuurlijk. De kantoorruimtes zijn dan transparant en open en mensen van verschillende afdelingen staan met elkaar in verbinding.Door voor een meer open organisatiestructuur te kiezen, bevorder je autonomie, betrokkenheid en competentieontwikkeling allemaal tegelijk. Dat is in de huidige werkcultuur van grote meerwaarde. Wil je meer weten over hoe je kunt inspelen op de veranderende verwachtingen van personeel? Bekijk de nieuwste trends in de arbeidsmarkt en transformeer je bedrijf tot een bruisende werkplek.