Hoe verandert AI de arbeidsmarkt?
De impact die AI heeft op ondernemingen verschilt per sector of bedrijf, maar de belangrijkste veranderingen bieden nu of in de toekomst zowel uitdagingen als kansen voor werkgevers:
- Werving en selectie: cv’s en motivatiebrieven beoordelen, data-analyse, selecteren op vaardigheden
- Automatisering: chatbots, administratieve taken, rapportages, prognoses
- Nieuwe functies: AI-specialisten, prompt engineers, AI-trainers, AI-cybersecurityspecialisten
- Herverdeling van banen: overbodige functies, omscholing
- Hogere productiviteit: minder repetitief werk, snellere besluitvorming, versnellen van tijdrovende taken (programmeren, ontwerpen, rapporteren)
Door AI in te zetten als vervanger van taken en niet van mensen, kun je zowel je bedrijf als je werknemers meenemen in de toekomst van werken.
Welke AI-vaardigheden zijn belangrijk?
Om alle kansen te benutten die AI te bieden heeft, is het nuttig om een aantal vaardigheden te leren. Deze vaardigheden zijn gericht op:
- Positie op de arbeidsmarkt: onderscheiden van concurrentie, wervings- en selectieproces, skills-based hiring
- Training en omscholing: functies in kaart brengen, vaardigheden benutten, nieuwe vaardigheden aanleren
- Veiligheid en privacy: volgen van regels en wetten, bescherming van bedrijfsgegevens en persoonsgegevens
- Bedrijfsresultaat: data-analyse gebruiken, rapportages maken, budgetten bepalen, prognoses maken
1. Hoe AI kan helpen om te concurreren op de arbeidsmarkt
Wanneer je op zoek bent naar een nieuwe werknemer, weet je waarschijnlijk duidelijk wat je zoekt in een geschikte kandidaat. Maar hoe en waar vind je deze? Door AI-tools onderzoek te laten doen naar het functieprofiel, kun je razendsnel ontdekken waar kandidaten voor deze functie naar op zoek zijn, welk kanaal ze gebruiken om vacatures te vinden en welke kernwoorden niet mogen ontbreken in je vacaturetekst.
Werving en selectie:
AI kan helpen met het screenen van cv’s en motivatiebrieven en een eerste selectie maken van geschikte kandidaten. AI kan hierbij ook zoeken naar verborgen vooroordelen van kandidaten en informatie uit verschillende bronnen combineren en een matchingpercentage geven.
Ook werkzoekenden weten de weg naar AI te vinden en kunnen tools gebruiken om sollicitatievragen te oefenen. AI kan je helpen om situationele sollicitatievragen te bedenken die moeilijk in te studeren zijn, bijvoorbeeld: “Wat is de vervelendste feedback die je ooit hebt gekregen en hoe reageerde je daarop?”.
2. AI gebruiken voor training en omscholing
De rappe ontwikkelingen op AI-gebied kunnen ook invloed hebben op je bestaande personeelsbestand. In sommige sectoren betekent dit dat bepaalde functies volledig verdwijnen (een klantenservicemedewerker wordt bijvoorbeeld vervangen door een chatbot), maar voor andere functies kan AI een nieuwe invulling van het takenpakket betekenen. Je kunt AI-tools gebruiken om een analyse te maken van de vaardigheden en taken van je medewerkers.
AI kan inzicht geven in de mogelijkheden om de arbeidsproductiviteit te verhogen, bijvoorbeeld door het automatiseren van repetitieve taken, welke nieuwe vaardigheden werknemers nodig hebben en zelfs trainingsprogramma’s opstellen om je medewerkers effectief te leren omgaan met AI.
3. Veilig omgaan met AI
Er geldt strenge Europese wetgeving omtrent het gebruik van AI door werkgevers. Deze regels zijn vastgelegd in de AI-verordening (AI Act), die vier risiconiveaus onderscheidt: minimaal, beperkt, hoog en onaanvaardbaar. Iedere organisatie die AI-systemen ontwikkelt, inkoopt of gebruikt, valt onder de verordening.
Concreet betekent dit dat als je als werkgever gebruikmaakt van externe AI-systemen, je aan het volgende moet voldoen:
- Ingevoerde data zijn relevant en accuraat
- Het systeem moet op ieder moment stopgezet kunnen worden
- Logbestanden blijven minimaal zes maanden bewaard
- De regels van de aanbieder moeten strikt gevolgd worden
- Het systeem moet continu menselijk gevolgd en bewaakt worden
- Transparantie naar werknemers en sollicitanten over het gebruik van AI
- Zorgdragen voor AI-geletterdheid van werknemers
De menselijke factor blijft dus onmisbaar in het gebruik van en de omgang met AI. Dit betekent bijvoorbeeld dat AI nooit zelfstandig personeelsbeslissingen mag nemen en dat een menselijke beoordeling een vereiste is en blijft.
4. Hoe AI kan helpen bij het verbeteren van bedrijfsresultaten
AI biedt ongekende mogelijkheden om je bedrijfsvoering efficiënter en overzichtelijker te maken. Naast informatie opvragen over de arbeidsmarkt, je sector of economische voorspellingen, kun je tijdrovende analyses en rapportages via AI genereren. Een aantal voorbeelden van het toepassen van AI in je dagelijkse bedrijfsvoering:
- cijfers analyseren en rapportages opstellen
- resultaten vergelijken met trends in je sector
- KPI’s opstellen en beheren
- budgetten maken
- e-mails en nieuwsbrieven genereren
- klanttevredenheid in kaart brengen
- presentaties maken
De mogelijkheden die AI-toepassingen te bieden hebben, zijn groot en worden naar verwachting steeds uitgebreider en accurater. Dit betekent wel dat het belangrijk is om je organisatie goed in te richten op het gebruik van AI.
7 praktische stappen voor de implementatie van AI in je bedrijf
Om te zorgen dat je voldoet aan alle regels van de AI-verordening, je medewerkers meeneemt in de veranderingen en alle kansen benut die AI te bieden heeft, kan het zinvol zijn om een stappenplan te maken. Denk hierbij aan de volgende zaken:
- Maak een overzicht van AI-toepassingen die je wil gebruiken
- Leer AI-vaardigheden
- Breng het risiconiveau in kaart
- Wees transparant over het gebruik van AI naar klanten, medewerkers en sollicitanten
- Train je personeel en creëer bewustzijn
- Kies betrouwbare partners
- Bouw documentatie op en bewaar deze zorgvuldig
1. AI-toepassingen selecteren
Hoewel je AI voor veel doeleinden kunt gebruiken, is het wel zinvol om na te gaan of en hoe het je daadwerkelijk gaat helpen. Als je bijvoorbeeld slechts sporadisch op zoek bent naar een nieuwe werknemer en maar enkele sollicitanten hoeft te beoordelen, kun je waarschijnlijk prima zelf de cv’s en motivatiebrieven beoordelen. Breng eens in kaart op welke vlakken AI een verschil kan maken en hoe je dit wil gaan toepassen.
2. AI-vaardigheden leren
De meeste AI-systemen leiden je vanzelf door hun programma’s en mogelijkheden. Het belangrijkste is dat je leert welke prompts je invoert in deze programma’s. Prompts zijn de instructies of vragen die je AI geeft om een bepaalde reactie of uitkomst te genereren. Je kunt hiermee natuurlijk experimenteren of een korte online training volgen waarin je leert om effectieve prompts te maken.
ChatGPT en Microsoft Copilot zijn bekende AI-tools, maar er bestaan ook systemen die gericht zijn op specifieke vakgebieden, zoals marketing, vertalen of het genereren van afbeeldingen. Daarnaast zijn er platforms die AI geïntegreerd hebben in hun bestaande tools, bijvoorbeeld Notion en Elementor. Oriënteer je rustig op alle (gratis en betaalde) mogelijkheden en kijk welke tool past bij je doelstellingen.
Op het moment van schrijven kunnen de bedrijven, instellingen of organisaties die in dit artikel worden genoemd al dan niet gelieerd zijn aan Indeed. Hun vermelding in dit artikel duidt niet op een zakelijke relatie met Indeed.
3. Risico’s in kaart brengen
Het is belangrijk om te voldoen aan de eerder genoemde regels van de AI-verordening. Maak in ieder geval geen gebruik van systemen die een onaanvaardbaar risico opleveren; dit is strikt verboden. Controleer of je gekozen tools zich houden aan de verordening en beveilig je netwerk goed. Zorg ook dat je medewerkers op de hoogte zijn van de regels en risico’s van AI.
4. Transparantie over AI
“AI-schaamte” bestaat niet meer. Sterker nog, het is belangrijk om je klanten (bijvoorbeeld bij inzet van chatbots), je medewerkers en sollicitanten te informeren over het gebruik van AI. Bovendien moet er altijd menselijke controle zijn wanneer er sprake is van impact op personen.
5. Personeel trainen en bewustzijn creëren
Het is niet alleen verplicht gesteld in de AI-verordening, maar ook belangrijk voor je bedrijf en je medewerkers dat ze AI-geletterd zijn. Dit houdt in dat werknemers inzicht, kennis en vaardigheden hebben om verantwoord, bewust en effectief om te gaan met AI. Dit gaat verder dan alleen de technische aspecten van AI-tools. Ook het herkennen van risico’s en ethische en sociale aspecten vormt een belangrijk onderdeel van AI-geletterdheid.
6. Betrouwbare partners kiezen
Het is natuurlijk belangrijk dat je zelf veilig omgaat met je AI-toepassingen, maar ook dat je zoveel mogelijk controleert of je partners waarmee je gegevens deelt ook voldoen aan alle eisen. Denk bijvoorbeeld aan leveranciers, transporteurs, uitzendbureaus en ingehuurde zzp’ers.
7. Documenteer je activiteiten
Om goed overzicht te houden over je gebruikte AI-tools, ingevoerde gegevens, veiligheidsmaatregelen en training van je personeel, is het aan te raden om goede documentatie bij te houden van al je stappen.
Cv’s beoordelen in het AI-tijdperk
Steeds meer werkzoekenden maken gebruik van AI voor het schrijven van hun cv. Door deze cv’s te screenen op functie-eisen, kan AI snel een schifting maken tussen gekwalificeerde kandidaten en diegenen die niet aan de eisen voldoen. Juist omdat veel kandidaten zelf AI gebruiken voor hun cv, is het zinvol om, na de eerste selectie, te focussen op vaardigheden die kandidaten onderscheiden van anderen.
Kandidaten screenen op AI-vaardigheden
Wanneer je AI-toepassingen implementeert in je bedrijfsprocessen, is het natuurlijk fijn om op zoek te gaan naar kandidaten die al bekend zijn met het werken met AI. Afhankelijk van de vacature die ingevuld moet worden, kun je hierbij letten op de volgende vaardigheden in het cv:
- Kennis van programmeertalen
- Kennis van data-analyse
- Begrip van machine learning
- Communicatievaardigheden
- Creativiteit
- Probleemoplossend vermogen
- Flexibiliteit en aanpassingsvermogen
- Ethisch bewustzijn
AI-vaardigheden zijn dus lang niet altijd van technische aard, maar juist het begrip en de interpretatie van AI kunnen belangrijke pluspunten zijn.
AI-medewerkers aannemen
De veranderingen die AI met zich meebrengt voor werkzoekenden op de arbeidsmarkt gaan vaak over banen die verdwijnen door de automatisering en vervanging van mensen. Daar staat tegenover dat er ook geheel nieuwe functies ontstaan. Wil je AI op serieuze schaal gaan integreren in je onderneming, dan is het aannemen of inhuren van specialisten het overwegen waard. Denk hierbij aan:
- AI-consultant
- AI-engineer
- AI-trainer
- AI-cybersecurityspecialist
AI-consultant
Een AI-consultant of AI-adviseur helpt je navigeren door alle mogelijkheden die AI te bieden heeft en welke van deze mogelijkheden interessant zijn voor je bedrijf. De consultant speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling, integratie en begeleiding van datagedreven oplossingen voor organisaties.
AI-engineer
Wil je een AI-tool die volledig afgestemd is op de bedrijfsprocessen en doelstellingen van je onderneming? Dan kan een AI-engineer van pas komen. Deze professional ontwerpt, bouwt en implementeert datagedreven programma’s die je helpen alle kansen van AI te benutten, waarbij de AI-verordening natuurlijk strikt gevolgd dient te worden.
AI-trainer
Om je werknemers voor te bereiden op en mee te nemen in de nieuwe manier van werken, kan het inzetten van een AI-trainer een verstandige beslissing zijn. Een professionele trainer helpt het gebruik van AI te begrijpen, toe te passen en verantwoordelijk in te zetten. Je medewerkers worden AI-geletterd, waarmee je direct aan een belangrijke eis van de AI-verordening voldoet.
AI-cybersecurityspecialist
Voor de bescherming van je klanten, medewerkers, bedrijfsgegevens en zeker ook je bedrijfsimago is het belangrijk dat zowel je systemen als het gebruik ervan veilig en verantwoord zijn. Een AI-cybersecurityspecialist maakt risicoanalyses, spoort zwakke plekken in systemen op, lost problemen op en controleert medewerkers op veilig gebruik ervan. Deze specialist kent alle wet- en regelgeving omtrent AI.
Navigeren door de veranderingen die AI teweegbrengt op de arbeidsmarkt kan, zoals alle grote veranderingen, weerstand en angst oproepen. Door AI-vaardigheden te leren, op tijd mee te bewegen met de ontwikkelingen en de menselijke factor voorrang te blijven geven, kan AI een grote bijdrage leveren aan een duurzaam personeelsbestand en de groei van je bedrijf.
