Carrière­ontwikkeling

Wat zijn SMART doelen en hoe pas je ze toe?

May 17, 2021

Bedrijven en organisaties hechten vandaag de dag veel belang aan SMART-leerdoelen, ook wel SMART-doelstellingen genoemd, bij het opstellen en uitvoeren van projecten. Als werknemer is het daarom belangrijk dat je goed begrijpt wat SMART-doelen zijn en hoe je ze effectief kunt gebruiken. Maar ook voor persoonlijke doelstellingen of je eigen loopbaanontwikkeling kunnen SMART-doelen ingezet worden. In dit artikel wordt uitgelegd waar de SMART-methode voor staat en hoe je deze methode kunt gebruiken om efficiënter en doelgerichter te werken.

Wat zijn SMART-doelen?

SMART geeft richting aan de doelen die je wilt bereiken en wordt veelal ingezet in werkomgevingen bij het uitvoeren van projecten en andere werkzaamheden. SMART-doelen beslaan verschillende stappen in het proces om een einddoel helder te formuleren en vervolgens te realiseren. Het S.M.A.R.T. acroniem staat voor deze stappen:

  • Specifiek
  • Meetbaar
  • Acceptabel
  • Realistisch
  • Tijdgebonden

SMART-doelen bieden een duidelijke leidraad om een doelstelling concreet te maken. Ze voorkomen dat er onduidelijkheden bestaan over wat er gedaan moet worden en geven je de kans om in kleine stapjes aan een groter hoofddoel te werken. Op deze manier vergemakkelijken SMART-doelen niet alleen je werkzaamheden en agenda, maar kan werk ook efficiënter en met minder gedoe worden uitgevoerd.

S - Specificeer je doel

Het eerste SMART-doel heeft betrekking op het specificeren van je hoofddoel. Maak concreet wat er behaald moet worden. Met een vaag idee van een einddoel is het lastig om effectief en doeltreffend aan de slag te gaan. De volgende vragen kunnen helpen bij het specifiëren van je doelstelling:

Welk doel wil ik bereiken?

Bij het opstellen van een doel is het vanzelfsprekend belangrijk om in de eerste plaats een concreet punt aan de horizon te duiden. Denk aan een kwantificeerbaar doel als een bepaald percentage aan toegenomen omzet of een exact aantal klanten dat je beoogt te werven. Hoe concreter het doel, hoe beter. Dit voorkomt immers onduidelijkheden en zorgt dat iedereen betrokken bij de uitvoering van een project goed voor ogen heeft wat er gerealiseerd moet worden.

Welke partijen en onderdelen zijn erbij betrokken?

Het is ook belangrijk om te weten welke partijen betrokken zijn bij het bereiken van jouw gestelde doel. Denk bijvoorbeeld aan specifieke collega's of afdelingen binnen het bedrijf. Hierdoor kunnen verantwoordelijkheden goed worden verdeeld. Denk ook na welke partijen mogelijke invloed kunnen hebben op het doel zelf en het behalen ervan, zoals de relatie met een belanghebbende partij of de communicatie met een specifieke doelgroep.

Welke middelen heb ik tot mijn beschikking?

Ga na met welke beschikbare middelen je het gestelde doel wil bereiken. Denk hierbij aan het budget dat beschikbaar is of de technische middelen die je tot je beschikking hebt. Om een doel te specifieren moet je ook duidelijk krijgen wat realistisch is.

In welk tijdsbestek wil ik mijn doel bereiken?

Stel jezelf de vraag In welk tijdsbestek je het gestelde doel wilt behalen. Hierdoor maak je concreet hoeveel tijd je beschikbaar wil stellen voor het behalen van het gestelde doel.

Waarom wil ik mijn doel bereiken?

Stel je zelf tot slot de vraag waarom je een bepaald doel wilt bereiken. Wat is de drijfveer? Op die manier weet je ook meteen wat je met het doel bewerkstelligt, denk aan persoonlijke of professionele ambities, en de impact hiervan op het moment dat je het gerealiseerd hebt.

M - Maak je doel meetbaar

Meten is weten. Daarom is het belangrijk om een methode toe te passen waarmee je tussentijdse vorderingen in beeld kan brengen wanneer je werkt aan een doel. Het kwantificeren van je prestaties werkt op meerde manieren positief door in je werkzaamheden. In de eerste plaats helpt het natuurlijk duidelijk te maken wat je vooruitgang is en hoeveel werk er nog verzet moet worden om het einddoel te behalen.

Tegelijkertijd zorgt het meten van vooruitgang ook voor een duidelijke richtlijn voor je eigen werkzaamheden en die van anderen. Het vergemakkelijkt het opdelen en verspreiden van taken om zo in kleinere etappes toe te werken aan het realiseren van een einddoel. Het houdt iedereen scherp en kan motiverend werken wanneer duidelijk is dat er veel progressie geboekt wordt. Ten slotte helpt het bij de communicatie naar opdrachtgevers of projectleiders toe, wanneer die vragen om statusrapporten.

A - Maak je doel acceptabel voor betrokkenen

Bij het opstellen van doelstellingen is het belangrijk dat je goed nadenkt over de vraag of het acceptabel is voor iedereen die er een bijdrage aan moet leveren. Zal een klant genoegen nemen met een X % percentage aan winstgroei, of kan je als baas een bepaalde eis neerleggen bij je werknemers zonder de werkdruk ondraaglijk te maken voor het personeel?

Door onrealistische doelstellingen op te leggen, die dus niet acceptabel zijn, zorg je er meteen voor dat alle inzet en planning grotendeels voor niets is. Het toewerken naar de realisatie van deze doelstelling is immers per definitie gedoemd om te mislukken en kan verder een negatieve doorwerking hebben op vervolgdoelstellingen.

Zorg dus altijd voor behapbare doelen waar betrokkenen mee kunnen leven en die door het realiseren ervan een positieve impact hebben op de motivatie bij vervolgdoelen. Ambitieuze doelstellingen kunnen een stuwende werking hebben, maar zijn evengoed afschrikwekkend en een domper op de motivatie wanneer er tekortgeschoten wordt. Zorg daarom voor een goede balans tussen ambities en aanvaardbaarheid.

R - Stel een realistisch doel

Het acceptabel maken van doelen heeft in die zin dan ook veel te maken met de vierde stap van de SMART-methode, het stellen van realistische doelen. Analyseer de beschikbare middelen en andere factoren die een rol kunnen spelen bij de uitvoering en realisatie van een doel, en pas aan de hand van deze informatie een doelstelling bij.

Inventariseer de financiële middelen die ter beschikking staan, maar ook hoeveel inzet van personeel er verwacht kan worden en welke obstakels er mogelijk tijdens de uitvoering van een doel kunnen opduiken. Een realistisch doel wordt geformuleerd binnen een bepaalde context en met de wetenschap dat er tegenslagen kunnen plaatsvinden.

T - Maak je doel tijdgebonden

Tot slot is het belangrijk om een specifieke tijd vast te leggen die je toekent aan het behalen van een gesteld doel. Denk in de eerste plaats aan het vastleggen van een concrete start- en einddatum, die je natuurlijk opstelt aan de hand van afgewogen analyses en met behulp van de hierboven genoemde stappen. Door doelen tijdgebonden te maken voorkom je onduidelijkheden en geef je aan jezelf en anderen concrete deadlines.

Ook kan je doelen opknippen in stukjes en hiervoor bepaalde tijdspannes aanwijzen waarbinnen ze gerealiseerd moeten worden. Door doelen tijdgebonden te maken, dwing je jezelf direct om na te denken over de concrete uitvoerbaarheid ervan en wanneer wat gedaan moet worden.

Wanneer gebruik je de SMART-methode?

Hoewel SMART-doelen een absolute rage zijn onder werkgevers, is deze methode ook bij uitstek geschikt om binnen persoonlijke sfeer toe te passen. Denk bijvoorbeeld aan een gezondheidsplan dat je voor jezelf opstelt of een leerplan waarbij je nieuwe kennis en vaardigheden wilt opdoen en ontwikkelen.

Het is dus goed te bedenken dat de SMART-methode in algemene zin een steun is bij het verhelderen van doelen en op die manier de realisatie van deze doelen ondersteunt. Van kleine werkzaamheden waar je zelf enkel verantwoordelijkheid over draagt tot grote projecten waarbij verschillende partijen betrokken zijn, SMART-doelen verbeteren onderlinge communicatie en dragen bij aan een duidelijk gestroomlijnd werkproces.

De SMART-methode kan om die reden dus zowel van bovenaf worden gebruikt om een team beter aan te sturen, als op persoonlijke basis worden ingezet om je eigen werkzaamheden beter te structureren en aan je persoonlijke loopbaanontwikkeling te werken.

Hoe je SMART doet

Een goede voorbereiding is het halve werk. Wat je hoofddoel ook is, door gebruik te maken van de SMART-methode zorg je ervoor dat je hoofddoel haalbaar wordt. Bij het gebruik van de SMART-methode is het slim om stapsgewijs alles concreet vast te leggen.

Zodra je alle SMART-doelen voor jezelf hebt uitgewerkt kun je deze bundelen in een rapportage. Dit geeft je de mogelijkheid om een gesteld doel tastbaar en concreet te maken voor jezelf en je omgeving. SMART-doelen zijn naar een goede manier om ambities en doelstellingen te vertalen in een concreet actieplan.

Door gebruik te maken van de SMART-methode voorkom je miscommunicatie of het scheppen verkeerde verwachtingen. Wanneer je deze vastlegt in een rapportage en deelt met betrokken partijen, geef je hiermee ook de mogelijkheid om beter af te kunnen stemmen met betrokken partijen. Betrokken partijen kunnen vanuit hun kant dan weer feedback geven. Hierdoor kun je een gesteld doel, indien gewenst, in samenspraak verder aanpassen.

Gerelateerd

Meer weergeven 

Waarom is het hebben van empatisch vermogen belangrijk op de werkvloer?

Effectievere communicatie op de werkvloer: Leer hoe jij jouw empathische vermogen kunt trainen om beter te communiceren met collega's en leidinggevenden.

Waarmee kan een loopbaancoach jou helpen?

Loopbaancoaches worden steeds populairder bij mensen die hun professionele leven een boost willen geven. Lees hier waar je allemaal op moet letten.