Een baan vinden

De regels van de sollicitatieplicht

December 16, 2020

De economie is als een harmonica die voortdurend open en dicht gaat, met veel beschikbare banen in welvarende periodes en in tijden van economische crisis zijn er juist veel mensen tussen wal en schip belanden. Het behouden van een baan is daarom niet zo vanzelfsprekend als starters misschien denken en het komt vaak voor dat iemand tijdelijk werkloos is. Als werknemer is continu werken aan baanzekerheid een pré, maar tijdelijke werkloosheid is niet altijd te voorkomen. In geval van werkloosheid kom je ook in aanraking met de sollicitatieplicht, een belangrijk onderdeel van de Werkloosheidswet (WW). We leggen in dit artikel uit hoe deze sollicitatieplicht precies werkt.

Ontslagen of ontslag genomen, en nu?

Laten we maar bij het begin beginnen. Het moment dat je te horen krijgt dat je wordt ontslagen vanwege bijvoorbeeld bezuinigingen bij het bedrijf waar je werkt, of dat je ontslag neemt omdat je het niet ziet zitten bij deze werkgever maar nog geen ander passend werk hebt gevonden, heb je in Nederland de mogelijkheid om een WW-uitkering aan te vragen. De Nederlandse overheid stelt je in staat om tijdelijk inkomen te krijgen tijdens een periode van werkloosheid. Je doet er goed aan om op de website van bijvoorbeeld het UWV, het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen, te kijken of jouw specifieke situatie hiervoor mogelijkheid biedt. Niet iedereen kan namelijk een WW-uitkering bij ontslag aanvragen, bij strafontslag verliest de werknemer bijvoorbeeld het recht op het aanvragen van een WW-uitkering.

De plicht als uitkeringsontvanger

Bij het succesvol indienen van een WW-uitkeringsaanvraag ga je als burger tegelijkertijd een plicht aan. De overheid is bereid om je te helpen met je bestaanszekerheid, maar stelt daar wel een aantal plichten tegenover die je in ruil voor deze tijdelijke uitkering aangaat. De belangrijkste hiervan is de sollicitatieplicht.

Een uitkering kun je zien als een tijdelijke overbrugging, een steuntje in de rug van de overheid totdat je weer werk hebt gevonden. Je bent in deze periode verplicht om actief op zoek te gaan naar een andere baan. Deze plicht tot solliciteren geldt ook voor degenen die, in de wetenschap dat ze binnenkort ontslagen gaan worden, alvast een WW-uitkering beginnen aan te vragen.

De overheid hoopt op deze manier te stimuleren dat iedereen die een WW-uitkering krijgt slechts op tijdelijke basis financiële steun ontvangt en dat men na een zo kort mogelijke periode ergens weer werk heeft gevonden.

Waar bestaat deze sollicitatieplicht precies uit?

Bij het indienen van een WW-uitkeringsverzoek accepteer je dus de sollicitatieplicht. Maar waar bestaat deze eigenlijk uit? Het UWV wil dat jij als huidig of toekomstig werkloze een aantal dingen doet.

Allereerst dien je actief te solliciteren naar nieuwe banen. Je bent zelf verantwoordelijk voor het zoeken naar werk en het UWV gaat er in eerste instantie vanuit dat je op eigen houtje zoveel mogelijk onderneemt om zo spoedig mogelijk weer werk te vinden. Indien nodig, biedt het UWV wel vaak gespecialiseerde hulp bij het uitleggen van hoe en waar er gesolliciteerd kan worden. Maar in principe is dit een activiteit waarvan de overheid verwacht dat je dit zelfstandig kunt uitvoeren.

Beschikbaar en welwillend zijn

Behalve het verplicht solliciteren, houdt deze sollicitatieplicht ook nog wat anders in. Je moet namelijk als werknemer ook werk dat wordt aangeboden accepteren, in die zin is de sollicitatieplicht dus een algemene plicht tot het aanvaarden van werk. Dit gedwongen accepteren van een aangeboden baan beperkt zich in de eerste 6 maanden dat je in de WW zit tot 'passend werk’. Oftewel, werk dat aansluit op je werkervaring, competenties en loonsverwachting. Zit je echter langer dan een half jaar in de WW, dan worden alle banen als 'passend’ beschouwd. In dat geval ben je dus ook verplicht om banen te accepteren die niet precies passen bij wat je eerder hebt gedaan, of die onder je opleidings- of ervaringsniveau liggen.

Tot slot verwacht het UWV ook dat je 'beschikbaar’ bent voor het zoeken en solliciteren naar werk. Met andere woorden, je kan nu je bent ontslagen en, hopelijk tijdelijk, een WW-uitkering ontvangt, niet plotseling full-time vrijwilligerswerk doen bij een lokaal dierenasiel of als mantelzorger. Er moet voldoende tijd in je dagelijkse schema zijn om je in staat te stellen aan de sollicitatieplicht te kunnen voldoen.

Hoe vaak moet ik solliciteren?

De hoeveelheid sollicitaties die je als WW-uitkeringsontvanger dient te doen verschilt per sector. Iedereen die bij de overheid of in het onderwijs heeft gewerkt, dient gemiddeld genomen zeker één keer per week ergens op te solliciteren. Ook voor hen waarmee geen specifieke afspraken zijn gemaakt, wordt als vuistregel gebruikt dat je voor elke maand in elk geval vier sollicitaties op de bus hebt gedaan. Een aanzienlijk deel van de werklozen zal waarschijnlijk met een adviseur van het UWV een specifiek plan maken. Hierbij wordt dan ook vastgesteld hoe vaak je per week of maand moet solliciteren om aan je sollicitatieplicht te hebben voldaan.

Deze verplichting tot solliciteren, al dan niet meer of minder dan 1 keer per week, geldt overigens ook voor werklozen van elke leeftijd. Er is namelijk geen leeftijdsgrens vastgesteld voor de sollicitatieplicht. Wel is er sinds 2018 een verandering in wet aangenomen waarbij werklozen die nog maar een jaar te gaan hebben tot het ontvangen van AOW gevrijwaard zijn van deze sollicitatieplicht.

Bewaar de bewijzen van je sollicitaties

Het is van groot belang dat je alle documenten goed bewaart aangaande de sollicitaties die je hebt gedaan. Van de sollicitatiebrieven tot eventueel e-mailverkeer aangaande het bereiken of niet hebben bereikt van een volgende sollicitatieronde, zorg ervoor dat je alles goed archiveert. Het UWV zal namelijk checken of je voldoet aan je sollicitatieplicht en gebruikt deze documentatie om dit te controleren. Normaal gesproken dien je daarom alle sollicitaties van de afgelopen twee jaar te bewaren.

Langdurige werkloosheid en sollicitatieplicht

De overheid hoopt net als jij dat je werkloosheid slechts van korte duur is. Op die manier bespaart de overheid de kosten van een uitkering en vind jij weer zingeving in een baan en wellicht ook een hoger inkomen. Echter, het kan voorkomen dat je na een jaar of meer nog steeds geen werk gevonden hebt. De sollicitatieplicht blijft in dat geval ook nog steeds van toepassing.

Zoals hierboven ook al aangegeven, zal je als WW-ontvanger in dat geval ook functies en werk moeten accepteren die mogelijk onder je niveau liggen en qua inkomsten significant minder te bieden hebben. Ook aangeboden werk dat ver van je woonplaats ligt, of slechts van zeer tijdelijke aard, moet je in dat geval accepteren vanwege deze sollicitatieplicht.

Vakantie en sollicitatieplicht

Hierbij moet overigens worden opgemerkt dat de sollicitatieplicht tijdens je vakantie niet van toepassing is. Ook in de WW heb je namelijk nog steeds recht op deze vakantiedagen. Het UWV zal je in de periode die je hebt doorgegeven niet verplichten om te voldoen aan de sollicitatieplicht.

Vrijstelling van de sollicitatieplicht

Sommige ontvangers van een WW-uitkering hebben deze stok achter de deur echter helemaal niet. Het UWV heeft namelijk een aantal uitzonderingen toegestaan die zijn vrijgesteld van de sollicitatieplicht. Dit omvat onder anderen ondernemers die een bedrijf opstarten met toestemming van de uitkeringsinstantie, of ernstige persoonlijke omstandigheden zoals sterfgevallen van naasten.

Meewerken aan omscholing of reïntegreren

In het geval van langdurige werkloosheid blijft de sollicitatieplicht dus wel staande, maar de invulling hiervan kan veranderen naargelang de richting die het UWV aangeeft. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk dat je UWV-adviseur constateert dat je met je huidige CV weinig tot geen kans van slagen lijkt te hebben op het vinden van een soortgelijke baan als die je hiervoor beoefende. De sollicitatieplicht blijft wel in stand gehouden, maar in dat geval kan het UWV je vragen om bijvoorbeeld een cursus te volgen. Omscholing of aanvullende cursussen komen meestal voor rekening van de werkzoekende zelf en dienen ter ondersteuning van je zoektocht naar nieuw werk.

Wil je hier niet aan meewerken, of heb je bijvoorbeeld verzaakt met je sollicitatieplicht, is het mogelijk dat je WW-uitkering door het UWV wordt gekort. Het is zelfs wettelijk toegestaan om, indien je niet aan je verplichtingen tot solliciteren en daarmee samenhangende hulp van het UWV voldoet, je WW-uitkering in z'n totaliteit stop te zetten.

Het is daarom belangrijk dat je ten alle tijden goed op de hoogte bent van de verplichtingen die je aangaat bij het aanvragen een WW-uitkering, en dat je geen misstappen begaat die het UWV mogelijk zou afstraffen. De sollicitatieplicht klinkt wellicht als een stok achter de deur, maar per slot van rekening wil jij toch ook graag weer aan de slag?

Gerelateerd

Meer weergeven 

Hoe je je door een afwijzing van een sollicitatie heenslaat

Het ontvangen van een sollicitatie afwijzing is niet het einde van de wereld. Gebruik deze kennis om je sollicitatieprocedure weer verder aan te scherpen.

7 stappen die je zullen helpen om een carrièreswitch te maken

Een carrièreswitch is soms noodzakelijk voor groei en zelfontplooiing. Maak deze professionele Odyssee gemakkelijker en met zelfvertrouwen met dit stappenplan.